İklim Değişikliği ve Ekolojik Denge Üzerine Gören/ Görmeyen Çocuklara Yönelik Kapsayıcı Oyun Geliştirme
Sergi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen 24/ ÖAP/01 numaralı, “İklim Değişikliği ve Ekolojik Denge Üzerine, Gören/ Görmeyen Çocuklara Yönelik Kapsayıcı Oyun Geliştirme” başlıklı araştırma projesi kapsamında hazırlanmıştır. Sergi, proje bünyesinde yürütülen tasarım atölyesi ve prototipleme çalışmalarına ait sonuç ürünleri paylaşmaktadır.
Günümüzün önemli başlıklarından olan ekolojik denge ve iklim değişikliği, etkileri ve sonuçları pek çok alanda tartışılmakta ve çeşitli çerçevelerde farkındalık geliştirme, bilinçlendirme, eğitim, araştırma ve geliştirme çalışmalarıyla kapsamlı olarak ele alınmaktadır. Eğitim bağlamında da gelecek nesillerin bu farkındalık ve bilinçle yetişmeleri sürdürülebilir gelecek vizyonu bakımından önem teşkil etmektedir. MEB tarafından hazırlanan İklim Değişikliği Eylem Planı (2022) bu doğrultuda okul çağı çocuklarında eğitimin önemini belirterek eğitim-öğretim uygulamaları çerçevesinde bu konulara yer vermektedir. Bu araştırma projesiyle, okul çağı çocuklarına iklim değişikliği konusunda farkındalık ve bilinç kazandırılması sürecini “oyun” kavramıyla birlikte ele alarak “nitelikli eğitime eşit erişim” ilkesi çerçevesinde, (kısmen veya tamamen) görme kaybı bulunan ve bulunmayan çocukların akranlarıyla ve/veya ebeveynleri ile okul hayatları içerisinde oynayarak öğrenebilecekleri kapsayıcı eğitim araçları oluşturulması hedeflenmiştir.
Oyun kavramı, Huizinga’nın (2022, 1953) tanımıyla kültürden daha eskidir ve oyun, Michael ve Chen’in (2005) “eğlenme dışında eğitimi birincil hedefi olan oyun” olarak tanımladığı “ciddi oyun” kavramıyla yeni bir boyuta taşınmaktadır.
Oyun temelli öğrenme farklı erişim imkanları için de önemli avantajlar sağlayarak BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının (URL1) dördüncüsü olan “Kapsayıcı ve hakkaniyete dayanan nitelikli eğitimi sağlamak ve herkes için yaşam boyu öğrenim fırsatlarını teşvik etmek” için bir araç olarak kullanılabilir (Tlili, 2022).
Bu proje kapsamında, çok boyutlu ve ağırlıklı olarak görsel yöntemlerle açıklanan ve kritik bir konu olan iklim değişikliği ve ekolojik denge hakkında (kısmen veya tamamen) görmeyen çocuklar başta olmak üzere tüm çocukları bilinçlendirmeye yönelik kapsayıcı oyun materyalleri geliştirme konusuna odaklanılmaktadır. Projede kapsayıcı ve kullanıcı destekli tasarımın merkeze alınması amaçlanmış; 3B yazıcı vasıtasıyla ve tasarım öğrencilerinin dahil edileceği bir süreçle prototip odaklı yaratıcı çözüm üretme süreci kurgulanmıştır. Sonuç tasarımlarda özel ihtiyaçların göz önüne alındığı ancak tüm çocukların bireysel veya bir arada oynayarak öğrenebilmesini amaçlayan kapsayıcı çözümler hedeflenmiştir.
Oyun Tasarlama-Geliştirme Süreçleri “İklim. Ekoloji. Oyun. Tasarım Atölyesi” ile başlamış sonrasında “Prototipleme Süreci” ile devam etmiştir.
Tasarım Atölyesi, 08-14 Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Müze Gazhane – İklim Müzesi bünyesinde başlayan teorik bilgilendirme ve grup çalışmaları, MSGSÜ Mimarlık Fakültesi bünyesinde grup içi çalışmalar, ara sunumlar ve tartışmalar eşliğinde sürdürülmüştür.
Tasarım Atölyesi sürecini gösterir diyagram
“Ekolojik denge, iklim ve iklim değişikliği”, “oyun kavramı ve oyunlaştırma”, “görme engellilik ve körler için materyal tasarımı”, “kapsayıcı tasarım”, “3 boyutlu baskı ve parçalarına yönelik genel bilgiler”, “atölye grupları için tasarım süreçleri ve aşamaları” konuları üzerindeki teorik bilgilendirme sunumlarını ardından, katılımcı öğrenciler meslek alanları çerçevesinde karma çalışma gruplarına ayrılarak fikir geliştirme tartışmalarına başlamıştır. Fikir geliştirme ve tasarım çalışmaları sonraki günlerde de devam etmiş, ara tashihler ve tartışma jürileri ile ilerleyen süreç 15 Mayıs’ta gerçekleşen jüri sunumları ve değerlendirmeler ile tamamlanmıştır. Final jürisi kapsamında, öğrenci grupları geliştirdikleri tasarımları sunumlar ve maketler aracılığıyla tüm ekip üyeleri ve katılımcı öğrenci gruplarıyla paylaşmışlardır. Yapılan jüri değerlendirmeleri neticesinde, prototipleme sürecine devam etmesi üzere 3 oyun tasarımı seçilmiştir.
Tasarım Atölyesi’nin tamamlanmasının ardından jüri tarafından, prototipleme sürecine devam etmesi için seçilen oyun tasarımlarına yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Tasarımın ve tasarıma ait 3 boyutlu modelinin eş zamanlı ve karşılıklı olarak geliştirilmesi, düzenlenmesi adımları başlayan süreç, tasarımlar yeterli olgunluğa geldiğinde 3 boyutlu baskı denemelerinin yapılması ile ilerletilmiştir. 3 boyutlu baskısı tamamlanan oyun tasarımları, Altı Nokta Körler Vakfı ekip üyelerinin katılımı ve yönlendirmeleriyle kısmen/ tamamen görmeyen kullanıcıların kullanımı çerçevesinde görüş ve değerlendirmelerin alındığı geri bildirim sürecine geçmiştir. Alınan geri bildirimler doğrultusunda, oyun tasarımları geliştirilmiş, geliştirilen tasarımlar son halleri ile düzenlenerek 3 boyutlu baskıları hazırlanmıştır.
Proje No:
24/ ÖAP/ 01
Proje Adı:
İklim Değişikliği ve Ekolojik Denge Üzerine, Gören/ Görmeyen Çocuklara Yönelik Kapsayıcı Oyun Geliştirme
Proje Ekibi:
Dr. Aylin AYNA | Proje Koordinatörü | Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Mimarlık Bölümü
Dr. E. Merve ÖZYURT | Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Endüstriyel Tasarım Bölümü
Dr. A. Selami ÇİFTER | Brunel University of London, Brunel Design School
Dr. Weining NING | Brunel University of London, Brunel Design School
Seçil ARIKAN | Altı Nokta Körler Vakfı
Canan ÇAM YÜCEL | Altı Nokta Körler Vakfı
